Gazi Topal Osman Ağa

Topal Osman Ağa, 1883 yılında Giresun’un Hacıhüseyin Mahallesi’nde, köklü Feridunzadeler ailesine mensup olarak dünyaya gelmiştir. Babası Hacı Mehmet Efendi, annesi ise Zeynep Hanım’dır. Ailesi ticaretle uğraşmakta olup, Osman Ağa da gençlik yıllarında ticaret hayatının içinde yer almıştır.
1912 yılında Balkan Savaşı’nın başlamasıyla birlikte, askerlik bedeli ödenmiş olmasına rağmen gönüllü bir birlik kurarak cepheye katılmıştır. Savaşta gösterdiği başarılar sayesinde yarbaylığa kadar yükselmiş; ancak sağ dizinden ağır şekilde yaralanarak sakat kalmıştır. Bu nedenle “Topal” lakabıyla anılmış, aynı zamanda “Gazi” unvanını alarak Giresun’a dönmüştür.
Hayatı ve Mücadelesi
Osman Ağa, yalnızca Balkan Savaşı’nda değil, Birinci Dünya Savaşı sırasında da aktif görev almıştır. Özellikle Doğu Cephesi’nde Ruslara karşı Batum ve Harşit hattında önemli mücadeleler vermiş, Rus ordusunun Harşit Çayı’nı geçmesini engelleyerek Tirebolu’nun işgal edilmesini önlemiştir.
Mondros Mütarekesi sonrasında Giresun Belediye Başkanı olan Osman Ağa, bölgede faaliyet gösteren Rum ve Ermeni çetelerine karşı gönüllü birlikler kurarak mücadele etmiştir. Bu faaliyetleri nedeniyle Osmanlı Hükûmeti tarafından hakkında tutuklama kararı çıkarılmış, bunun üzerine bir süre Şebinkarahisar ve çevresinde bulunmuştur.
1919 yılında Giresun’a gelen Yunan Kızılhaç heyetinin şehirde bayrak asması üzerine Osman Ağa ve arkadaşları harekete geçmiş, işgal sembollerini indirerek yerine Türk bayrağını asmıştır. Aynı yıl İzmir’in işgaline tepki olarak Giresun’da büyük bir miting düzenleyerek halkı bilinçlendirmiştir.
Atatürk ile İlişkisi ve Milli Mücadele
29 Mayıs 1919 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk ile Havza’da gizlice görüşen Osman Ağa, bu buluşmanın ardından Milli Mücadele’de aktif rol üstlenmiştir. Atatürk’ün talimatları doğrultusunda hareket ederek bölgedeki direnişi organize etmiştir.
Giresun’dan topladığı gönüllülerle önce “Giresun Gönüllü Taburu”nu kurmuş, ardından bu yapı büyüyerek 42. ve 47. Gönüllü Alaylarına dönüşmüştür. Bu birlikler hem iç isyanların bastırılmasında hem de cephe savaşlarında önemli görevler üstlenmiştir.
Osman Ağa ayrıca, Atatürk’ün korunması amacıyla Giresunlu askerlerden oluşan bir muhafız birliği oluşturmuş ve Ankara’ya göndermiştir. Bu birlik, Atatürk’ün ilk muhafız kadrosu olarak bilinmektedir.
Savaşlar ve Başarıları
Osman Ağa komutasındaki gönüllü birlikler:
Koçgiri İsyanı’nın bastırılmasında etkili rol oynamış
Karadeniz bölgesinde Rum ve Ermeni çetelerine karşı mücadele etmiş
Sakarya Meydan Muharebesi’nde önemli görevler üstlenmiştir
Özellikle 42. Gönüllü Alay, Tirebolulu Binbaşı Hüseyin Avni Bey komutasında büyük kahramanlıklar göstermiş ve neredeyse tamamı şehit düşmüştür. Osman Ağa ise Mangaltepe hattında direnişi sürdürerek dikkat çekmiştir.
Ölümü ve Mirası
Topal Osman Ağa, 2 Nisan 1923 tarihinde, henüz 40 yaşındayken hayatını kaybetmiştir. Vefatının ardından Giresun Kalesi’ne defnedilmiş, daha sonra naaşı anıt mezara taşınmıştır.
Milli Mücadele’nin önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Osman Ağa, hem Giresun’da hem de Türkiye genelinde vatanseverliği, cesareti ve liderliği ile anılmaktadır.
Önemli Tarihler
1883 – Giresun’da doğdu
1912 – Balkan Savaşı’na gönüllü katıldı
1915 – Doğu Cephesi’nde Ruslara karşı savaştı
1918 – Giresun Belediye Başkanı oldu
1919 – Milli Mücadele çalışmalarına başladı
1920 – Giresun Gönüllü birliklerini kurdu
1921 – Koçgiri İsyanı ve Sakarya Savaşı’na katıldı
1923 – Hayatını kaybetti

Mezarı Giresun Kalesindedir.