Şerefiye Sarnıcı: İstanbul’un 1600 Yıllık Tarihi Su Yapısı
Şerefiye Sarnıcı: İstanbul’un Yer Altındaki 1600 Yıllık Mirası
İstanbul’un Tarihi Yarımada bölgesinde, şehrin hareketli sokaklarının hemen altında bambaşka bir dünya saklı: Şerefiye Sarnıcı. Yaklaşık 1.600 yıllık geçmişe sahip olan sarnıcın, üzerinde bir yapım kitabesi bulunmuyor. Ancak mimari özellikleri incelendiğinde, yapının Doğu Roma İmparatoru II. Theodosius’un hüküm sürdüğü 408-450 yılları arasındaki dönemde inşa edildiği düşünülüyor. İstanbul’un su ihtiyacına cevap veren dev yapı.
Geçmişte İstanbul’un nüfusunun artması, uzun süren kuşatmalar ve şehirdeki su kaynaklarının yetersiz kalması, büyük miktarda suyun depolanabileceği yapılara ihtiyaç duyulmasına neden olmuştu. Şerefiye Sarnıcı da bu su depolama sisteminin önemli parçalarından biriydi. Yaklaşık 24 metre genişliğinde ve 40 metre uzunluğunda olan yapının tavan yüksekliği yaklaşık 11 metreye ulaşıyor. İçeride 32 sütun ve 45 yelken tonoz bulunuyor. Sütunların üzerinde yer alan Korinth tarzındaki mermer başlıklar ise özellikle dikkat çekiyor. Sarnıcın duvarları su geçirmeye karşı özel bir sıvayla kaplanmış, köşeleri ise suyun oluşturduğu basınca dayanabilmesi için kavisli şekilde yapılmış. Duvarların yaklaşık 2,5 metre kalınlığında olması, yapının ne kadar sağlam bir mühendislik anlayışıyla inşa edildiğini gösteriyor. Osmanlı döneminde su kültüründeki değişim İstanbul’un Türkler tarafından fethedilmesinden sonraki dönemde şehirdeki su kültürü de zamanla değişti. Osmanlı döneminde özellikle akan suya ve çeşmelere büyük önem verildi. Şerefiye Sarnıcı’nın resmî tarih anlatımında da Osmanlıların akan suları tercih ettiği, açık sarnıçlarda biriken durgun suların ise bostan ve bahçelerde değerlendirildiği belirtiliyor. Bu nedenle sarnıçların şehir hayatındaki eski işlevi zaman içerisinde azalmaya başladı. İstanbul’da çeşmelerin, şadırvanların ve su yollarının yaygınlaşmasıyla birlikte su, şehrin mimarisinin ve günlük yaşamının önemli bir parçası hâline geldi. Yıllarca gözlerden uzak kaldı. Şerefiye Sarnıcı’nın üzerinde, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında yapıldığı düşünülen Arif Paşa Konağı bulunuyordu. Bu yapı 1912 yılında İstanbul Şehremaneti Binası olarak kullanıldı; daha sonraki yıllarda belediye hizmet binası olarak da hizmet verdi. Sarnıç, uzun yıllar bu yapıların altında kaldı. 2010 yılında gerçekleştirilen çalışmalar sırasında, üzerindeki yapının ek bölümleri kaldırılırken tarihî sarnıç yeniden ortaya çıkarıldı. Ardından çevresi düzenlenerek arkeolojik bir park hâline getirildi. Bugün Şerefiye Sarnıcı, yalnızca tarihî bir su yapısı olarak değil, özgün mimarisi ve atmosferiyle İstanbul’un dikkat çekici kültür duraklarından biri olarak ziyaret edilebiliyor.
Şerefiye Sarnıcı’nda günümüzde çeşitli kültür ve sanat etkinliklerine de ev sahipliği yapıyor. Sarnıcın kendine özgü akustiği sayesinde dönem dönem klasik Türk müziği, klasik Batı müziği ve Barok müzik konserleri düzenleniyor. Yüzlerce yıl önce suyun depolandığı bu etkileyici yapı, bugün müzik ve sanatın yankılandığı özel bir mekâna dönüşmüş durumda.
Adres: Binbirdirek Mahallesi, Piyer Loti Caddesi No:2/1, 34122 Fatih/İstanbul
Telefon: 0212 222 28 82 Şerefiye Sarnıcı’nın resmî sitesinde ziyaret saatleri haftanın her günü 10.00-18.00 olarak belirtiliyor.
Ziyaret öncesinde güncel saat ve bilet bilgilerini kontrol etmek faydalı olacaktır.
Not: Bilgisizkalma ailesi olarak, Şerefiye Sarnıcı’na ait bu güzel fotoğrafları bizlerle paylaşan Instagram kullanıcısı @terrehberin’e emeği ve katkısı için teşekkür ederiz.
